trưởng tôn vô kỵ

Trưởng Tôn Vô Kị

長孫無忌

Thượng thư Hữu bộc xạ
Tên chữPhù Cơ (辅机)
Thông tin tưởng cá nhân
Sinh

Ngày sinh

Bạn đang xem: trưởng tôn vô kỵ

594

Nơi sinh

Hà Nam, Lạc Dương

Quê quán

Hà Nam
Mất

Ngày mất

659

Nơi mất

Kiềm Châu (黔州; ni là Trùng Khánh, Bành Thủy)
Giới tínhnam
Gia quyến

Thân phụ

Trưởng Tôn Thịnh

Thân mẫu

Cao thị

Anh chị em

Trưởng Tôn An Nghiệp, Văn Đức hoàng hậu

Phối ngẫu

Không rõ

Hậu duệ

12 con cái trai
Chức quanThượng thư Hữu bộc xạ, Thị trung, Kiểm giáo Trung thư mệnh lệnh, Thái úy kiêm Đồng trung thư môn hạ Tam phẩm
Tước vịTriệu Quốc công (赵國公)
Gia tộchọ Trưởng Tôn Hà Nam
Nghề nghiệpchính khách hàng, mái ấm thơ
Quốc tịchnhà Đường

[sửa bên trên Wikidata]x • t • s

Trưởng Tôn Vô Kị (chữ Hán: 長孫無忌; 594 - 659), biểu tự động Phù Cơ (辅机), là đại công thần nhập triều đại mái ấm Đường trải qua quýt tía đời ngọc hoàng mái ấm Đường, kể từ Đường Cao Tổ Lý Uyên, Đường Thái Tông Lý Thế Dân cho tới Đường Cao Tông Lý Trị.

Trưởng Tôn Vô Kị là anh trai của Văn Đức Thuận Thánh Hoàng hậu Trưởng Tôn Vô Cấu, u của Thái tử Lý Thừa Càn, Ngụy vương vãi Lý Thái và Cao Tông Lý Trị. Xuất thân thuộc cao quý và vị thế hoàng thân thuộc quốc mến, Trưởng Tôn Vô Kỵ sở hữu tầm quan trọng rất rộng nhập trong cả thời hạn trị vì như thế của 3 vị ngọc hoàng mái ấm Đường nhưng mà ông đáp ứng, nhất là nhập Sự trở thành Huyền Vũ môn, gom Đường Thái Tông Lý Thế Dân đăng vương.

Vào cuối đời, ông ko được tin tưởng và hạ bệ bởi vì Hoàng hậu loại nhì của con cháu ông, tức Võ Tắc Thiên.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Trưởng Tôn Vô Kỵ người Hà Nam, Lạc Dương, xuất thân thuộc kể từ Hà Nam Trưởng Tôn thị (河南長孫氏) dòng họ.

Gia tộc Trưởng Tôn sở hữu loại dõi kể từ gia tộc Tiên Ti Bạt Bạt thị (拔拔氏), 1 trong Thất thập tính (室十姓) của hoàng thất Bắc Ngụy. Sau Khi Ngụy Hiếu Văn Đế hán hóa, gia tộc mới mẻ cải lại trở nên Trưởng Tôn thị. Suốt thời đại Bắc Ngụy, gia tộc Trưởng Tôn là 1 trong những thế gia ăm ắp tự tôn. Tổ phụ Trưởng Tôn Hủy (长孙兕), lưu giữ chức Khai phủ nghi ngại Đồng tam ty thời Bắc Chu. Cha Trưởng Tôn Thịnh (長孫晟), lưu giữ chức Hữu Kiêu vệ tướng tá quân thời mái ấm Tùy. Mẹ ông là loại dõi hoàng thất Bắc Tề, con cháu gái Thanh Hà vương vãi Cao Nhạc, đàn bà của Nhạc An vương vãi Cao Kính Đức (高敬德) và là em gái của danh thần Cao Sĩ Liêm (高士廉).

Vào thời hạn Khi phụ vương ông Trưởng Tôn Thịnh tổn thất, ông nằm trong u và em gái Trưởng Tôn thị bị anh cả ko nằm trong u là Trưởng Tôn An Nghiệp (長孫安業) xua đuổi thoát ra khỏi mái ấm, ko điểm nương tựa, đành cần cho tới mái ấm cậu là Cao Sĩ Liêm, cũng kể từ trên đây Vô Kị được cậu bảo vệ và mang lại ăn học tập. Sử sách ghì nhận, Trưởng Tôn Vô Kị vốn liếng tính lanh lợi, văn sử đều làu, lại sở hữu cỗ óc lanh lợi ăm ắp mưu mẹo.

Vào cuối thời mái ấm Tùy, gia tộc chúng ta Cao giúp sức Lý Uyên nâng cao thanh thế, Vô Kỵ khi đó đặc biệt thân thuộc với con cái loại của Lý Uyên thương hiệu Lý Thế Dân, vừa khít hợp ý tuổi hạc nên cả nhì trở nên bạn hữu tâm kí thác đặc biệt kết hợp ăn ý. Em gái ông bởi này được mai côn trùng, trở nên thân thuộc với Lý Thế Dân. Sau Khi Lý Uyên đăng vương, Lý Thế Dân Khi này đã là Tần vương (秦王), Trưởng Tôn Vô Kỵ yết loài kiến bên trên Trường Xuân cung được phong thực hiện Bắc Đạo tiến quân Điểm thiêm, về sau bởi sở hữu công phò tá được đề bạt thực hiện bác sĩ trung, lại được tấn được phong thực hiện Thượng Đảng thị trấn công (上党县公). Từ cơ Vô Kỵ trở nên một member cần thiết của Thiên Sách phủ phụ tá Lý Thế Dân.

Hiến kế tiếp rời khỏi tay[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Vũ Đức loại 9 (626), Trưởng Tôn Vô Kỵ là 1 trong những nhập tía người, nằm trong Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối, khuyên nhủ Tần vương vãi Lý Thế Dân nên động thủ trước, trừ khử Thái tử Lý Kiến Thành và Tề vương vãi Lý Nguyên Cát. Đó gọi là Sự trở thành Huyền Vũ môn.

Khi ấy, Tần vương vãi Lý Thế Dân lao động hiển hách, khiến cho Thái tử Lý Kiến Thành lo lắng, kinh hãi Lý Thế Dân giành đoạt địa điểm của tớ, nên nằm trong Tề vương vãi Lý Nguyên Cát thông thường xuyên tạo ra khó khăn dễ dàng mang lại Lý Thế Dân, những khi bàn chuyện chính vì sự đều khiến cho Lý Thế Dân ngơm ngớp hồi hộp kinh hãi. Phòng Huyền Linh thưa với Vô Kị: "Nay nhì vị năng lượng điện hạ vẫn kết ân oán, một lúc không thể vun vén ổn định, không những Tần vương vãi phủ này lưu giữ ko nổi, mà còn phải tác động cho tới căn nguyên Đại Đường. Chi bởi vì nhì tớ khuyên nhủ Tần vương vãi, thực hiện cái việc của Chu công, bình ổn định tình thế.". Vô Kị đáp lại:"Ta cũng sớm sở hữu ý này, đơn thuần vẫn luôn luôn không đủ can đảm thưa, ngươi thưa đang được nằm trong tớ ý tứ."[1].

Xem thêm: đề thi giữa kì 2 lớp 8

Sau Khi bàn luận lại với Đỗ Như Hối, cả tía ra quyết định khuyên nhủ Tần vương vãi Lý Thế Dân rời khỏi tay trước. Thế tuy nhiên Lý Thế Dân vẫn thoái thác, việc vẫn ko lăm le.

Sau cơ ko lâu, Lý Kiến Thành hạch sách tấu Đường Cao Tổ, bắt trục xuất Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối thoát ra khỏi phủ, bởi vậy chước thần sát bên Lý Thế Dân chỉ với lại Vô Kị. Thấy tình thế gửi trở thành càng ngày càng xấu xa, Trưởng Tôn Vô Kị nằm trong cậu Cao Sĩ Liêm và Hầu Quân Tập, Uất Trì Kính Đức ngày tối trù tính khuyên nhủ Lý Thế Dân hành vi. Lúc này, Thái tử Lý Kiến Thành lấy danh nghĩa đột phá huỷ Đột Quyết, đề cử Tề vương vãi Lý Nguyên Cát Bắc chinh, lại điều động quân của Tần vương vãi Lý Thế Dân, là mong muốn nhân Khi tống biệt phục binh triệt phá Tần vương vãi. Đến thời điểm hiện nay, Lý Thế Dân mới mẻ quyết, sai Vô Kị kín đáo triệu hời Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối[2].

Ngay mon 6 năm ấy, Tần vương vãi Lý Thế Dân phái Vô Kị, nằm trong Uất Trì Kính Đức, Hầu Quân Tập, Trương Công Cẩn (张公谨), Lưu Sư Lập (刘师立), Công Tôn Vũ Đạt (公孙武达), Độc Cô Ngạn Vân (独孤彦云), Đỗ Quân Xước (杜君绰), Trịnh Nhân Thái (郑仁泰) và Lý Mạnh Thường (李孟尝) phục kích bên trên Huyền Vũ môn, thành công xuất sắc thịt bị tiêu diệt Thái tử Lý Kiến Thành nằm trong Tề vương vãi Lý Nguyên Cát.

Đường Cao Tổ hốt hoảng, mệnh lệnh sắc phong Tần vương vãi Lý Thế Dân thực hiện Thái tử, phong Trưởng Tôn Vô Kị thực hiện Thái tử Tả loại tử (太子左庶子).

Tháng 8 năm cơ, Thái tử Lý Thế Dân đăng vương, tức Đường Thái Tông. Ông lập Trưởng Tôn thị thực hiện Hoàng hậu, còn Trưởng Tôn Vô Kị được phong tả Vũ hầu Đại tướng tá quân (左武侯大将军). Khi biết sự trở thành chấn động, Yên quận vương vãi La Nghệ bởi cỗ vũ Lý Kiến Thành vẫn bất bình, ra quyết định bên trên U Châu tạo ra phản, Vô Kị hành chức Hành quân Tổng quản ngại, chinh trị La Nghệ.

Đường triều đại thần[sửa | sửa mã nguồn]

Tể tướng tá thời Thái Tông[sửa | sửa mã nguồn]

Đầu năm Trinh Quán (627), Trưởng Tôn Vô Kỵ được xét lao động số 1, thăng Thượng thư cỗ Lại, tước đoạt Tề quốc công (齐国公), sau thay đổi trở nên Triệu quốc công (赵国公). Theo cơ, gia thăng thực hiện Thái tử Tả loại tử, Tả Vũ Hậu đại tướng tá quân, Thượng thư Phó xạ, kiêm chức Tư ko, 1 trong Tam công đầu triều. Quyền thế của Trưởng Tôn Vô Kỵ nhanh gọn lẹ đạt cho tới hiển quý.

Quyền cao chức trọng, tuy nhiên Trưởng Tôn Vô Kỵ ko lấy này mà tự động phụ, ngược lại ông hồi hộp kinh hãi nếu như bản thân cầm đại quyền vượt lên cao, sẽ khởi tạo sự nghi hoặc những phe phái nhập triều. phần lớn đại thần ám chỉ chuyện này cho tới Đường Thái Tông, tuy nhiên ngọc hoàng vẫn công khai minh bạch tin tưởng Vô Kỵ. Không lâu sau khoản thời gian được thăng phong, bởi vì vô số cách dưng sớ thoái tháo lui, và trải qua em gái là Trưởng Tôn vợ vua, Trưởng Tôn Vô Kỵ sau cùng cũng thuyết phục được Đường Thái Tông. ngọc hoàng chỉ níu lại thương hiệu Khai phủ nghi ngại Đồng tam ty (開府儀同三司), tước đoạt hiệu Triệu quốc công và chức vị Tư ko của ông. Trinh Quán năm loại 11 (637), ông theo dõi mệnh lệnh nằm trong Phòng Huyền Linh biên soạn Trinh Quán luật (贞观律).

Năm Trinh Quán loại 17 (643), họa những công thần tổng 24 người nhập Lăng Yên những, Trưởng Tôn Vô Kỵ được xếp loại nhất. Cùng năm ấy, Thái tử Lý Thừa Càn chước phản, bị truất phế. Đường Thái Tông Lý Thế Dân mong muốn thay cho Trữ vị, triệu Trưởng Tôn Vô Kỵ, Phòng Huyền Linh và Lý Tích mật nghị. Khi ấy, Đường Thái Tông sở hữu lý lập Ngô vương vãi Lý Khác lên thay cho, tuy nhiên Trưởng Tôn Vô Kỵ rất là phản đối. Vì thế, ngọc hoàng bèn lựa chọn Tấn vương vãi Lý Trị thực hiện Hoàng hoàng thái tử.

Phụ chủ yếu thời Cao Tông[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Trinh Quán loại 23 (649), Đường Thái Tông đi đời bên trên Thúy Vi cung (翠微宫), là 1 trong những hành cung địa phận nằm trong phía Nam Tây An ngày này. Trước Khi lâm cộng đồng, ông mệnh Trưởng Tôn Vô Kỵ và Chử Toại Lương nằm trong phò trợ Thái tử Trị.

Khi nghe tin tưởng Đường Thái Tông đi đời, Thái tử Lý Trị siêu bi thương, ôm Trưởng Tôn Vô Kị nhưng mà khóc. Trưởng Tôn Vô Kị trấn an, thỉnh Lý Trị xử lý chính vì sự lấy an nhập ngoài, tuy nhiên Lý Trị vẫn khóc không ngừng nghỉ. Thế là Vô Kị bèn nói:"Bệ hạ lấy tông miếu xã tắc phó thác năng lượng điện hạ, ngài hoàn toàn có thể nào là chỉ biết khóc thút thít?". Sau cơ, Vô Kị kín đáo vạc tang, xử lý ổn định khiến cho Thái tử tức tốc về bên kinh trở nên Trường An nhằm đăng cơ[3].

Tháng 6 năm cơ, Thái tử Lý Trị đăng vương, tức Đường Cao Tông. ngọc hoàng thăng cữu phụ Trưởng Tôn Vô Kỵ thực hiện Thái úy, kiêm Đồng trung thư môn hạ Tam phẩm (同中書門下三品), lại kiêm Đô đốc Dương Châu, công ty trì triều chủ yếu. Lúc bấy giờ với thân thuộc phận cậu của ngọc hoàng, Trưởng Tôn Vô Kị quyền uy rất rộng, là kẻ tác dụng mạnh mẽ và uy lực vị Hoàng nhằm trẻ con tuổi hạc này, phiên bản thân thuộc Cao Tông cũng ưu tiên nghe câu nói. của Vô Kị nhất[4]. Có người chước cáo Vô Kị tạo ra phản, Cao Tông cũng trực tiếp thừng xử tử[5].

Cuộc đại thanh trừng[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 11 năm Vĩnh Huy loại 3 (năm 652), dười đời vua Đường Cao Tông Lý Trị, cố đô Trường An xẩy ra một vụ án động địa kinh thiên.

Lợi dụng vụ án này, Thái úy Trưởng Tôn Vô Kỵ làm ra rời khỏi một cuộc thảm sát đẫm tiết nhập lịch sử hào hùng mái ấm Đường. Theo biên chép lịch sử hào hùng, trên đây đó là vụ "Phòng Di Ái chước phản". Phòng Di Ái là con cái loại của vẹn toàn lão công thần triều Đường Phòng Huyền Linh. Vợ ông là đàn bà yêu thương của vua Lý Thế Dân – Công chúa Cao Dương. Được vua phụ vương yêu thương chiều, nên Công chúa đặc biệt kiêu ngạo, hoang phí dâm vô giới hạn. Sau Khi Phòng Huyền Linh tắt thở, Cao Dương thả phanh sinh sự.

Không chỉ giành cướp gia sản với con cái trưởng của dòng tộc Phòng là Phòng Di Trực, Công chúa Cao Dương còn mong muốn giành cướp tước đoạt vị Lương Quốc Công nhưng mà về lý, sau khoản thời gian phụ vương tắt thở, Phòng Di Trực tiếp tục thừa kế. Phòng Di Trực ko thể nhẫn nhịn thêm thắt, ngay lập tức lấy chuyện tâu lên ngọc hoàng. Khi cơ, Đường Thái Tông còn bên trên thế, vẫn mắng đàn bà một trận thậm tệ. Từ cơ, mối quan hệ thân thuộc Công chúa Cao Dương và Phòng Di Trực kể từ trên đây tồn bên trên một nỗi hận thấu xương.

Sau Khi Thái Tông tắt thở, Lý Trị kế tiếp vị. Một hôm, công chúa Cao Dương đùng một phát chạy nhập cung, tố giác Phòng Di Trực khiếm nhã với bản thân. Trưởng Tôn Vô Kỵ tiêu thụ vụ án, khảo sát xử lý.

Phòng Di Ái từng là tâm phúc của Ngụy Vương Lý Thái. Mặc mặc dù không tồn tại dẫn chứng đã cho thấy Phòng Huyền Linh nhập hội với Ngụy Vương, tuy nhiên sau khoản thời gian Trưởng Tôn Vô Kỵ sở hữu công fake Lý Trị đăng vương, bởi Phòng Huyền Linh ko đứng về phía ông, nên nhì mặt mũi phát sinh mối quan hệ cừu địch. 3 năm đầu sau khoản thời gian Lý Trị kế tiếp vị, Trưởng Tôn ko khi nào là ngừng nhằm đôi mắt cho tới Phòng gia. Bất cứ ai chỉ việc lại gần Phòng Di Ái cũng trở nên quân thù của nhất phẩm Thái úy và đều bị liệt nhập "danh sách đen", nhập cơ sở hữu cả những danh tướng tá khai quốc,  Phò mã Đô úy Tiết Vạn Triệt, Hình vương vãi Lý Nguyên Cảnh, Phò mã Đô úy Sài Lệnh Vũ,...

Từ Khi tiếp cận vụ án, Trưởng Tôn Vô Kỵ vẫn sử dụng những thủ đoạn nhằm tiến hành thủ đoạn chủ yếu trị của tớ. Một nhập số này là "khai quật" những yếu tố chủ yếu trị sở hữu tương quan cho tới công chúa Cao Dương và những đại thần, lập rời khỏi "án chước phản". Sau Khi rời khỏi mệnh lệnh bắt Phòng Di Ái với tội danh chước phản, Trưởng Tôn sử dụng nhục hình, xay ông tớ khai rời khỏi toàn bộ những người dân nhập "danh sách đen" theo dõi ý của tớ.

Ba mon sau, vụ án "Phòng Di Ái chước phản" được lăm le đoạt. Đối diện với thành phẩm thẩm lý, vua Cao Tông rất là sững sờ. Ông ko thể ngờ, từ là 1 câu nói. tố giác bị quấy rối của Công chúa Cao Dương, lại liên lụy cho tới nhiều hoàng thân thuộc, quốc mến và những công thần cho tới vậy. Dưới sự ép buộc của Trưởng Tôn Vô Kỵ, Phòng Di Ái bị xử quyết. Công chúa Cao Dương cũng khá được ban tội bị tiêu diệt trong những lúc vô số người nhập "danh sách đen" bị lưu hành hạ. Phòng Di Trực vì như thế sở hữu phụ vương là khai quốc công thần, nên đã và đang được miễn tội, giáng xuống thực hiện thông thường dân.

Xem thêm: toán lớp 4 trang 78 luyện tập

Chỉ từ là 1 vụ án nhỏ, Trưởng Tôn Vô Kỵ dường như không cần thiết tiêu tốn nhiều sức lực nhằm trừ khử toàn bộ những ai bị xem như là đối thủ cạnh tranh của tớ. Cũng kể từ trên đây, quyền lực tối cao của ông liên tiếp gia tăng nhập trong cả vài ba năm tiếp sau đó.

Bị trục xuất[sửa | sửa mã nguồn]

Sau Khi Đường Cao Tông Lý Trị đăng vương, sủng ái Võ tài nhân, vốn liếng là phi tần của Đường Thái Tông. Năm Vĩnh Huy loại 6 (655), Cao Tông lập Võ thị thực hiện Hoàng hậu, mặc kệ từng can con gián của Trưởng Tôn Vô Kỵ.

Khi ấy, Trưởng Tôn Vô Kỵ được xem như là vật cản vật lớn số 1 của Võ Hậu bởi rất nhiều lần can con gián Cao Tông Lý Trị tuân theo ý bà. Võ Hậu tiếp sau đó mật chước nằm trong Hứa Kính Tông, vu cáo Trưởng Tôn Vô Kỵ ý thiết bị tạo ra phản, khiến cho ông bị hành hạ chuồn Kiềm Châu (黔州; ni là Trùng Khánh, Bành Thủy). Đến năm 659 thì bị buộc tự động sát. Không lâu sau, con cái con cháu nhập gia tộc vẫn được rời khỏi thực hiện quan tiền, tuy nhiên loại dõi Trưởng Tôn không thể thịnh đạt như lúc trước nữa. Đến đời Đường Túc Tông, ngọc hoàng Phục hồi lại quan tiền tước đoạt mang lại Vô Kỵ.

Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phụ mẫu:
    • Phụ thân: Trưởng Tôn Thịnh (长孙晟), Tùy triều Hữu kiêu vệ Tướng quân. Thời kỳ Trinh Quán, truy tặng Tư ko (司空), Tề quốc công (齐国公)
    • Mẫu thân: Cao thị, đàn bà Thứ sử Dương Châu mái ấm Tùy Cao Mại (高劢)
  • Con cái:
    • Trưởng Tôn Xung (長孫沖), quan tiền cho tới Tắc thư giám, lấy đích trưởng phái nữ của Đường Thái Tông Trường Lạc Công chúa (长乐公主), bái Phò mã Đô úy
    • Trưởng Tôn Hoán (长孙涣), quan tiền cho tới Hồng lư Thiếu khanh, phong Thượng Đảng quận công (上党郡公)
    • Trưởng Tôn Tuấn (长孙濬), quan tiền cho tới Thường Châu Thứ sử, phong An Khang thị trấn bá (安康县伯)
    • Trưởng Tôn Yêm (长孙淹), quan tiền cho tới Trường Thủy thị trấn mệnh lệnh, phong An Thành thị trấn công (安城县公)
    • Trưởng Tôn Ôn (长孙温), quan tiền cho tới Thượng nó Trực trưởng
    • Trưởng Tôn Đạm (长孙澹), quan tiền cho tới Thái tử Tẩy mã
    • Trưởng Tôn Tịnh (长孙净), quan tiền cho tới Thượng nó Phụng ngự
    • Trưởng Tôn Tự (长孙溆), quan tiền cho tới Thành Châu Thứ sử
    • Trưởng Tôn Trạm (长孙湛), quan tiền cho tới Tương Châu Thứ sử
    • Trưởng Tôn Tân (长孙津), quan tiền cho tới Thượng nó Phụng ngự
    • Trưởng Tôn Trạch (长孙泽), quan tiền cho tới Tả thiên ngưu vệ Trường sử
    • Trưởng Tôn Nhuận (长孙润), quan tiền cho tới Thái thông thường Thiếu khanh, phong Kim Thành thị trấn tử (金城县子)

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Tư trị thông giám - Đường kỉ quyển 7:行台考功郎中房玄龄谓比部郎中长孙无忌曰:"今嫌隙已成,一旦祸机窃发,岂惟府朝涂地,乃实社稷之忧;莫若劝王行周公之事以安家国。存亡之机,间不容发,正在今日!"无忌曰:"吾怀此久矣,不敢发口;今吾子所言,正合吾心,谨当白之。"乃入言世民。世民召玄龄谋之,玄龄曰:"大王功盖天地,当承大业;今日忧危,乃天赞也,愿大王勿疑!"乃与府属杜如晦共劝世民诛建成、元吉。
  2. ^ Tư trị thông giám - Đường kỷ quyển 7: 建成谓元吉曰:"秦府智略之士,可惮者独房玄龄、杜如晦耳。"皆谮之于上而逐之。世民腹心唯长孙无忌尚在府中,与其舅雍州治中高士廉、左候车骑将军三水侯君集及尉迟敬德等,日夜劝世民诛建成、元吉。世民犹豫未决。……会突厥郁射设将数万骑屯河南,入塞,围乌城,建成荐元吉代世民督诸军北征。元吉请尉迟敬德、程知节、段志玄及秦府右三统军秦叔宝等与之偕行,简阅秦王帐下精锐之士以益元吉军。率更丞王晊密告世民曰:"太子语齐王:‘今汝得秦王骁将精兵,拥数万之众,吾与秦王饯汝于昆明池,使壮士拉杀之于幕下,奏云暴卒,主上宜无不信。吾当使人进说,令授吾国事。敬德等既入汝手,宜悉坑之,孰敢不服!’"……世民令无忌密召房玄龄等,……乃令玄龄、如晦著道士服,与无忌俱入,敬德自它道亦至。
  3. ^ Tư trị thông giám - Đường kỉ quyển 15:太子拥无忌颈,号恸将绝。无忌揽涕,请处分众事以安内外。太子哀号不已,无忌曰:"主上以宗庙社稷付殿下,岂得效匹夫唯哭泣乎!"乃秘不发丧。庚午,无忌等请太子先还,飞骑、劲兵及旧将皆从。辛未,太子入京城。
  4. ^ Cựu Đường thư - Trưởng Tôn Vô Kị truyện.
  5. ^ Tư trị thông giám - Đường kỉ quyển 15: 有洛阳人李弘泰诬告长孙无忌谋反,上立命斩之。
  • Cựu Đường thư, quyển 65.[1] Lưu trữ 2008-02-10 bên trên Wayback Machine
  • Tân Đường thư, quyển 105.[2] Lưu trữ 2007-10-11 bên trên Wayback Machine
  • Tư trị thông giám, quyển 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199, 200.